Szkoła Podstawowa w Promnicach


W 2016 roku w czasie realizacji projektu Olgi Krause-Matelskiej „ Krajobrazy przeszłości” finansowanego przez Narodowe Centrum Kultury w ramach programu „Bardzo Młoda Kultura”, dowiedzieliśmy się, że szkoła w Promnicach istniała już w 1823 roku. Wniosek taki wysnuliśmy na podstawie zapisu w recesie uwłaszczeniowym z roku 1833 roku, wspominającego, że 10 lat wcześniej Promnice składały się z 46 gospodarstw o różnej powierzchni oraz ze szkoły zaopatrzonej w przynależną jej posiadłość gruntową, która „ pomiędzy gruntami Franciszka Dębińskiego i Fryderyka Lehmana wyznaczona została”.  Jednakże prawdziwą sensację, kryła w sobie skromna notatka odnaleziona przez nas w elektronicznym archiwum Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej. W gazecie „ Amtsblatt der Königlichen Regierung zu Posen” z dnia 2 lutego 1819 roku, przeczytaliśmy, że w 1818 roku „ Wielmożny Kanonik Treskow wystawił szkółki w Owińskach i Premnicy prócz przeznaczonym regulaminem szkolnym dwóch magdeburskich mórg na ogród i dostatecznego opału, wyznaczył dla każdego nauczyciela dopłaty 20 talarów, a dla owińskiego 1/2 morgi odłogi na uczenie dzieci sadownictwa, przez co szkółki te tak są uposażone, że nauczyciele dostateczne mają obejście. Ten równie zbawienny, co dobrotliwy czyn, do wiadomości powszechnej podajemy”!  Oczywiście wspomniana w artykule Premnica, to nasze Promnice. Tak oto dowiedzieliśmy się, że szkoła w Promnicach powstała w 1818 roku, a zatem mija właśnie 200 lat od jej założenia. Ponieważ istniejąca od 1970 roku Szkoła Podstawowa w Bolechowie Osiedlu jest sukcesorką szkoły w Promnicach ( jak również szkoły w Bolechowie), przyjąć należy, że historia szkolnictwa na naszym terenie liczy sobie okrągłe dwa wieki. Niestety nie wiemy, gdzie dokładnie znajdowały się wspomniane w recesie szkolne grunty w Promnicach. Podejrzewamy, że szkoła usytuowana była mniej więcej naprzeciwko powstałego w 1905 roku i stojącego do dzisiaj budynku szkoły z czerwonej cegły. Wybudowana w 1818 roku przez von Treskowa promnicka szkoła najpewniej postawiona została w technice drewniano-glinianej, a owe 20 talarów dopłacanych nauczycielowi do pensji przez wielmożnego kanonika plasowało tutejszego pedagoga wśród lepiej uposażonych nauczycieli wiejskich w rejonie Poznania. Nie znamy jeszcze nazwiska pierwszego promnickiego nauczyciela. Wiemy za to, że 2 października 1879 roku zmarł, urodzony około roku 1818, nauczyciel Carl Ernst Hohne. Czy właśnie pan Hohne był bezpośrednim następcą pierwszego nauczyciela? Mamy przesłankę, która pozwala na sformułowanie takiej hipotezy. Otóż w wydawnictwie poświęconym niemieckim muzykom działającym w krajach bałtyckich, znaleźliśmy nazwisko Carl Heinrich Hohne. Ów kompozytor i nauczyciel muzyki urodził się w Promnicach w 1844 roku! Istnieje prawdopodobieństwo, że Carl Heinrich był synem zmarłego w 1879 roku nauczyciela.







Jeśli by tak własnie było oznaczało by to, że nauczyciel Hohne prowadził szkołę w Promnicach już na początku lat 40-tych XIX wieku, a zatem mógł być drugim w kolejności promnickim kierownikiem szkoły. Postaramy się zbadać tę kwestię. Póki co, ponad wszelką wątpliwość ustaliliśmy, że w latach 70-tych XIX wieku szkoła w Promnicach była szkołą ewangelicką, a wieś zamieszkiwały przede wszystkim osoby mówiące po niemiecku. Udało nam się również dotrzeć do innych nazwisk promnickich nauczycieli. Wiemy, że co najmniej od roku 1888 do roku 1893 nauczycielem był Arnold Block, dorabiający sobie do pensji (podobnie jak wielu innych ówczesnych wiejskich nauczycieli), pracą na stanowisku inspektora ds. mięsa . Niestety nie wiemy jeszcze na czym ta praca polegała. Przypuszczamy, że jej charakter odpowiadał pracy dzisiejszego inspektora weterynaryjnego. W radzie szkolnej w Promnicach w 1887 roku zasiadali gospodarze: Gustav Sommerfeld i Christoph Schulz, w 1890 roku rodzicem odpowiedzialnym za fundusz szkolny był Andreas Golz- gospodarz i szynkarz. W 1893 roku nauczyciela Arnolda Blocka zamienił Albert Ramm, również pełniący dodatkową funkcję inspektora ds. mięsa. Właśnie za czasów Alberta Ramma wybudowano nową, murowaną szkołę. 12 grudnia 1905 roku odbyło się jej uroczyste otwarcie z udziałem inspektora szkolnego, pastora Ruckerta z Murowanej Gośliny oraz dowódcy garnizonu w Biedrusku generała Fritscha. Jednocześnie uroczyście pożegnano stary budynek szkolny. Nauczyciel Ramm pracował w Promnicach do końca marca 1919 roku. Nie wiemy co się z nim dalej działo. Jego następczynią została Helena Dreising, która była ostatnim nauczycielem szkoły ewangelickiej w Promnicach. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości duża część promnickich Niemców wyjechała, na ich miejsce pojawili się Polacy. W 1921 roku szkoła ewangelicka została przemianowana na katolicką, a pierwszą polską nauczycielką była Maria Wierzejewska, która uczyła w Promnicach do roku 1924. Potem w Promnicach nastał czas Włodzimierza Szulca,  prawdziwego organizatora życia społecznego i kulturalnego zarówno Promnic, jak i Biedruska (skąd dzieci również uczęszczały do szkoły w Promnicach). Dotarliśmy do ciekawej informacji zamieszczonej w 1934 roku na łamach gazety „Oświata pozaszkolna. Dodatek do Dziennika Urzędowego Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego”, gdzie wizytator kuratoryjny  pan K. Krukowski, w następujący sposób opisuje życie oświatowe w Promnicach „Promnica ( Promnice) i Biedrusko stanowią jedno środowisko o nieźle rozbudzonym ruchu społeczno-óswiatowym. Jest to w dużej mierze zasługa p. Szulca Włodzimierza, nauczyciela z Promnicy, który jest równocześnie kierownikiem oświaty pozaszkolnej na cały rejon Czerwonak. W środowisku tym istnieją następujące placówki i organizacje społeczno-oświatowe:

 1) kurs wieczorowy III stopnia w Promnicy ( kierownik p. Szulc) , 2) świetlica w Promnicy ( w prywatnym mieszkaniu p. Szulca), 3) Biblioteka w Promnicy ( 70 książek- jeszcze nieuruchomiona), 4) Pododdział Związku Strzeleckiego męski, 5) pododdział Związku Strzeleckiego żeński-świeżo założony, 5) świetlica Związku Strzeleckiego w Biedrusku, 7) straż ogniowa w Promnicy” . Przy okazji tej wizyty pan delegat Krukowski zanotował , że przeglądając książki w szkolnej bibliotece natrafił na pierwsze paryskie wydanie „ Pana Tadeusza” z 1834 roku! Jaką drogą ten bibliofilski rarytas trafił pod promnicką strzechę? Jakie były jego dalsze losy? Tego niestety nie wiemy. Możemy natomiast dodać, że oprócz wymienionych organizacji i stowarzyszeń, pan Szulc wspólnie z żoną (z pochodzenia Czeszką) prowadzili w Promnicach również chór i kółko teatralne. Włodzimierz Szulc był kierownikiem szkoły w Promnicach do roku 1934. Od roku 1935 szkoła w Promnicach podlegała szkole w Bolechowie, a kierownikiem obu placówek był pan Feliks Rożek. W tym czasie w szkole w Promnicach uczyła i mieszkała pani Ewa Kulińska. Po wybuchy II wojny światowej w budynku szkoły znajdowała się niemiecka wartownia i areszt. Po wojnie szkoła w Promnicach przez kilka lat działała jako punkt filialny szkoły w Bolechowie. Potem na powrót zyskała samodzielność. Od roku 1955 roku kierownikiem była Maria Dawid, po niej Kleofas Handkiewicz, po jego nagłej śmierci Pani Nowak, a od 1968 roku do rozwiązania szkoły w 1970 roku Jan Matelski. Do szkoły podobnie, jak przed wojną chodziły dzieci młodsze, które naukę kontynuowały w szkole w Bolechowie. Przez pierwsze powojenne lata do szkoły w Promnicach uczęszczały dzieci z Biedruska, wpierw przypływając czółnem, a od 1951 przechodząc do Promnic po nowo wybudowanym moście.


Tutaj zobaczysz zdjęcia z historii naszej szkoły


W ramach projektu będziemy starali się na bieżąco uzupełniać informację o dziejach szkoły w Promnicach, zamieszczać zdjęcia, wspomnienia, skany dokumentów.